جانان

  • نویسنده : سعيد نيکورزم
  • مترجم :
  • تعداد بازدید: 106

فيلمنامه‌نويس: فرهاد توحیدی
کارگردان: کامران قدکچیان
تهیه‌کننده: محمد نجیبی
بازیگران: امین حیایی، مژگان بیات، پروانه معصومی، بیژن بنفشه‌خواه، سحر ذکریا، چنگیز وثوقی و...
ژانر: درام

داستان
جانان (مژگان بیات) دختری پرشَروشور به همراه دخترخاله (سحر ذکریا) و همسر دخترخاله‌اش (بیژن بنفشه‌خواه) در یک آژانس مسافرتی به عنوان تور لیدر مشغول به کار است. یک روز وقتی جانان دو توریست را برای خرید به بازار برده، به مغازه دایی‌اش می‌رود و بسته امانتی را که دایی برای پدرش آورده، تحویل می‌گیرد. جانان به همراه دخترخاله‌اش از روی کنجکاوی بسته را باز می‌کنند و با یک جلد دیوان حافظ چاپ سنگی مواجه می‌شوند. در میان ورق‌های کتاب جانان نامه‌ای را پیدا می‌کند که قدمت آن به قبل از انقلاب برمی‌گردد. نامه امضای زنی به نام مهرانگیز را دارد که با لحنی عاشقانه خطاب به مردی به نام علی آیرام نوشته شده و حکایت از فراق و دوری آن‌ها دارد. نامه از مهرانگیز و علی حکایت می‌کند که پس از مدت کوتاهی از ازدواجشان دست روزگار آن‌ها را از هم جدا کرده و بعد از آن دیگر هرگز یکدیگر را ندیده‌اند. جانان تصمیم می‌گیرد نامه را به عنوان یک جاذبه توریستی در صفحه فیس‌بوک خود به اشتراک بگذارد تا بلکه از بابت آن جذب مشتری کنند. چند روز بعد سروکله جوانی به نام پیمان پیدا می‌شود که ادعا می‌کند نوه مهرانگیز است. پیمان (امین حیایی) در همان بدو ورود با جانان درگیر می¬شود و بابت به اشتراک گذارندن نامه شخصی مادربزرگش از او شکایت می‌کند. قضیه با سفر نابه‌هنگام مهرانگیز از تهران و مداخله او حل می‌شود. مهرانگیز (پروانه معصومی) تصمیم گرفته با کمک جانان معشوق خود را بعد از ۴۰ سال پیدا کند. بااین‌حال پیمان به‌شدت مخالفت می‌کند و تصمیم دارد به هر قیمتی شده، مادربزرگ خود را به تهران برگرداند. پیمان نگران مهرانگیز است و معتقد است مادربزرگ حال جسمی خوبی ندارد و هیجان برای او خوب نیست. از سوی دیگر، جانان تصمیم می‌گیرد به هر قیمتی شده، علی آیرام را پیدا کند و دست او را در دست مهرانگیز بگذارد. جست‌وجو آغاز می‌شود و جانان آدرس تمام کسانی را که نامشان علی آیرام است، گیر می‌آورد و به همراه پیمان و مهرانگیز به سراغ آن‌ها می‌روند. آن‌ها در طول این جست‌وجو با اشخاصِ هم‌نام مختلفی روبه‌رو می‌شوند که هیچ‌کدام علی آیرام مورد نظر نیست. در حین این جست‌وجو رابطه عاطفی میان جانان و پیمان شکل می‌گیرد. درنهایت درحالی‌که آن‌ها از پیدا کردن علی آیرام ناامید شده‌اند، جانان آدرس یک علی آیرام دیگر را در باغ‌های اطراف شیراز به دست می‌آورد. آن‌ها به نشانی مربوط می¬روند و در آن‌جا با علی آیرام (چنگیز وثوقی) مواجه می‌شوند. پیرزن و پیرمرد بعد از ۴۰ سال یکدیگر را پیدا می‌کنند و در کنار هم زندگی خوشی را آغاز می‌کنند. پیمان و جانان نیز بعد از یک سال با هم ازدواج می‌کنند.   
صحنه ضعیف
بدون شک ضعیف‌ترین صحنه‌های فیلمنامه به پلان‌هایی دعوای میان پیمان و جانان بازمی‌گردد. سکانس‌هایی که پیمان مدام غر می‌زند و می‌خواهد مادربزرگش را از تصمیمش منصرف کند و وقتی جویای انگیزه او می‌شویم، تنها یک پاسخ دارد؛ هیجان برای مادربزرگ خوب نیست!
نقاط ضعف فیلمنامه
مهم‌ترین نقطه ضعف فیلمنامه، شخصیت‌پردازی به‌خصوص شخصیت اصلی فیلمنامه است. شخصیت جانان به عنوان قهرمان فیلمنامه چندان به دل نمی‌نشیند و گاهی نیز برای مخاطب ایجاد دافعه می‌کند. شخصیت پیمان نیز یک جوان غُد و نچسب است که هیچ جذابیتی برای مخاطب ندارد.
فیلمنامه فاقد آنتاگونیست است؛ به‌طوری‌که جانان هیچ مانعی را در برابر خود نمی‌بیند. در ابتدا پیمان تا حدودی رنگ‌وبوی ضدقهرمان را به خود می‌گیرد، اما بعد او نیز در روند یک پلات جست‌وجو با قهرمان همراه می‌شود. سؤال این است که چه موانعی بر سر راه آن‌ها قرار دارد تا ما را نسبت به عدم کامیابی قهرمان نگران کند؟ پاسخ این است: هیچ. بر همین اساس نتیجه کاملاً قابل پیش‌بینی است. مهرانگیز به کمک جانان گم‌شده خود را پیدا می‌کند و درنهایت همچون بسیاری از فیلم‌های ایرانی قرار است شاهد ازدواج میان دختر و پسری باشیم که در ابتدا از هم بدشان می‌آمد.
درون‌مایه
درون‌مایه هر فیلمی جدا از تم و مضمونی که دارد، در پیوند با روند استحاله شخصیت و تحولی است که در او صورت می‌گیرد. وقتی عملاً به واسطه شخصیت‌پردازی تخت با قصه‌ای فاقد کشمکش بیرونی و درونی روبه‌رو هستیم، نمی‌توان انتظار چنین تحولی را در کاراکتر اصلی داشت و متعاقباً درون‌مایه‌ای نیز مستفاد نمی‌شود. فیلم جانان از عشق سخن می‌گوید و وفاداری را می‌توان مضمون فیلم نامید، اما این مضمون به‌هیچ‌وجه تبدیل به درون‌مایه نشده و ما به مفهوم تازه‌ای از تم دست نمی‌یابیم.

مرجع مقاله