روایتی تاریخی و واقع‌گرایانه

گفته‌های ریو سونگ وان، کارگردان و فیلمنامه‌نویس درباره «فرار از موگادیشو»

  • نویسنده : منبع: خبرگزاری یونهاپ و روزنامه کوریاجونگ
  • مترجم : ارغوان اشتری
  • تعداد بازدید: 66

فرار از موگادیشو ساخته ریو سونگ وان، نماینده کشور کره جنوبی در اسکار 2022، پروژه‌ای است که حتی برای افراد عادی که چیزی در مورد تولید فیلم نمی‌دانند، گیج‌کننده به نظر می‌رسد. داستان این فیلم که در پس‌زمینه جنگ داخلی سومالی در سال 1991 می‌گذرد، ماجرای دیپلمات‌های سرگردان کره جنوبی و شمالی را روایت می‌کند که سعی می‌کنند از شهر موگادیشو، پایتخت سومالی، درگیر جنگ‌های داخلی فرار کنند. داستان واقعی است. سه ویژگی- لوکیشن‌های خارجی، فضای جنگ و اقتباس از حوادث واقعی- همان دام‌هایی هستند که می‌توانند ما را به این باور برسانند که تولید چنین فیلمی باید کاری دلهره‌آور بوده باشد.

فرار از موگادیشو اولین فیلم کره‌ای است که به طور کامل در مراکش فیلم‌برداری شد. برای نمایش دقیق‌تر جنگ داخلی سومالی، کارگردان و تیم سازنده در همان ابتدا تصمیم گرفتند همه سکانس‌ها را در لوکیشن اصلی فیلم‌برداری کنند و حتی یک پلان هم در کره فیلم نگیرند. تنها مشکل این بود که مردم کره جنوبی از سفر به سومالی منع شده‌ بودند. گروه چهار ماه را در سراسر آفریقا در جست‌وجوی لوکیشن بودند تا منطقه‌ای را پیدا کنند که بتواند فضای موگادیشو را به بهترین شکل ممکن به تصویر بکشد و درنهایت اسائویرا، شهر بندری مراکش را انتخاب کردند. مراکش نیز مانند سومالی کشوری مسلمان‌نشین است و بسیاری از فیلم‌های هالیوود مانند گلادیاتور، سقوط شاهین سیاه و بیوه سیاه در آن‌جا فیلم‌برداری شده‌اند. درنتیجه، این کشور دارای تکنسین‌های ماهر سینما و هم‌چنین بادانش است که برای مثال، طرح بازپرداخت مالیات را برای جذب پروژه‌های خارجی ارائه می‌کنند.

علاوه بر این، فضای شهر ساحلی اسائویرا به قدری شبیه به فضای موگادیشو است که کارمندان سابق سفارت کره در سومالی، تیم تولید را برای یافتن چنین لوکیشن فیلم‌برداری تحسین کردند. در اسائویرا بازیگران و گروه تولید مدت چهار ماه در یک هتل سکونت داشتند و خود به نوعی شبیه «مردم سرگردان در وسط یک جنگ داخلی» شدند و تلاش کردند تا فضای موگادیشو را در زمانی که گلوله‌ها از آسمان می‌بارید، تداعی کنند. برای اولین بار پس از انشالله (1997) یک فیلم کره‌ای در قاره آفریقا فیلم‌برداری شد و البته اولین بار بود که یک فیلم کره‌ای به طور کامل در مراکش ساخته می‌شد.

دوران پیش‌تولید شخصیت‌های واقعی و کارشناسان نظامی را آماده کرد. مرحله پیش‌تولیدِ موفق و کارآمد برای چنین داستانی ضروری بود تا روایت تا حد امکان حقیقت تاریخی را دقیق دنبال کند و تمام جزئیات صحنه‌ها دوباره بازسازی شود. گروه تولید با دیپلمات‌هایی که در دهه‌های 1980 و 1990 در آفریقا خدمت می‌کردند، ازجمله کانگ شین‌سئونگ، سفیر سابق کره جنوبی در سومالی، تماس گرفتند که یکی از شخصیت‌های اصلی داستان از او الگوبرداری شده است. گروه هم‌چنین باید تحقیقات گسترده‌ای در مورد رویدادها انجام می‌دادند و از آرشیو نیروی دریایی آمریکا، مقالات شورای روابط خارجی کره و خاطرات جنگ داخلی سومالی نوشته یوسف حید، مدیر وقت تلویزیون ملی سومالی، استفاده کردند.

 برای این‌که سکانس‌های مبارزه معتبر به نظر برسند، تحقیقات نظامی نیز اجباری بود. تائه سانگو، یک گزارشگر نظامی که به عنوان مشاور نظامی برای سریال بی‌خانمان خدمت می‌کرد، تمام رابط‌های خود، ازجمله اعضای سابق نیروهای ویژه ایتالیا را که در سال 1992 به سومالی اعزام شدند، برای تهیه عکس و موارد آرشیوی بسیج کرد. تیم تولید باید تصویری تا حد امکان کامل به دست می‌آورد، زیرا اسلحه‌های دوره‌های مختلف از دهه 1910 تا 1990 در طول جنگ داخلی سومالی مورد استفاده قرار می‌گرفتند. از آن‌جایی که هر اسلحه به نوع مختلفی از گلوله‌ها نیاز داشت، باید با دقت گلوله‌های مناسب را در هر اسلحه پر کرده و پوکه هر گلوله را پس از هر بار فیلم‌برداری سکانس‌ها جمع‌آوری می‌کردند. بااین‌حال، همه چیز بی‌دردسر پیش رفت، زیرا برخی از اعضای گروه تولید در ارتش کره خدمت کرده بودند.

 شش ماه پیش از شروع فیلم‌برداری، گروه تولید برای طراحی دقیق محیط‌های توصیف‌شده در فیلمنامه، با کمک دولت سومالی، سخت کار کردند. نویسنده و کارگردان، ریو سونگ وان، می‌خواست فضای ویران و پرحرارت آن دوران را به طور کامل بازسازی کند و برای انجام این کار، تیم جاده‌های آسفالت‌شده را با خاک پوشاند تا آن‌ها را شبیه جاده‌های آسفالت‌نشده دهه 1990 با مه غبارآلود کند. البته، گروه طراحان هنری سخت زحمت کشیدند تا کل شهر به موگادیشو تبدیل شود. به عنوان مثال، یکی از کارهای آن‌ها پوشاندن ساختمان‌های مراکشی برای بازتولید سبک معماری سومالی بود. هر چیزی که به صورت محلی در مراکش در دسترس بود، از این کشور تهیه می‌شد، اما بسیاری از چیزهای دیگر باید کاملاً در کره آماده می‌شد و با هواپیما به مراکش منتقل می‌کردند.

فیلمنامه فرار از موگادیشو ابتدا در کمپانی، استودیو دکستر در سال 2013 نوشته شد و قرار بود فیلم‌ساز کیم یونگ هوا آن را کارگردانی کند. (کیم سال گذشته از استودیو دکستر جدا شد تا شرکت تولیدی خود به نام بلاد استودیوز را تأسیس کند.) او سریالی به نام همراه با خدایان (18-2017) را برای کارگردانی برگزید و فیلمنامه را به ریو پیشنهاد داد. ریو تجربه کارگردانی چندین فیلم تجاری را داشت.
تمرکز فیلمنامه اصلی بیشتر به سمت انسان‌گرایی بود و ریو از کیم پرسید که آیا می‌تواند تمرکزش را به حوزه تخصصی خود، یعنی عظمت و ارائه فیلمی نمایشی ببرد. کیم رضایت خود را اعلام کرد و بنابراین ریو بلافاصله پروژه را شروع کرد.

در فیلم اکشن جزیره ناو جنگی (2017) به نویسندگی و کارگردانی ریو سونگ وان، او به دلیل بهره‌برداری مؤثر از سکانس‌های اکشن در مقیاس بزرگ و بازسازی یک اردوگاه کار اجباری در جزیره هاشیما در طول اشغال استعماری امپراتوری ژاپن از کره به خود می‌بالید. اما این فیلم پرفروش که به عنوان یکی از پرهزینه‌ترین فیلم‌های کره جنوبی با هزینه‌ای حدود ۲۷ میلیارد وون (۲۳ میلیون دلار آمریکا) شناخته می‌شود، به دلیل تحریف تاریخ، شخصیت‌پردازی‌های ضعیف و خطوط داستانی بیش از حد تئاتری و ملودراماتیک مورد انتقاد قرار گرفت.

چهار سال پس از جزیره ناو جنگی، ریو در فیلم اکشن فرار از موگادیشو بیشتر دقت کرد. ریو سونگ وان عقیده دارد سعی کرده شکستی را که در ساخت جزیره ناو جنگی تجربه کرده، دوباره تکرار نکند.
او گفت: «من آموخته‌ام که وقتی با داستانی بسیار جذاب‌تر مانند موگادیشو روبه‌رو می‌شوم، می‌توانم در دام یک نمایش پرشکوه بیفتم. من هم‌چنین فهمیدم که وقتی با چنین حادثه یا شخصیت‌هایی دیدنی سروکار دارم، باید فاصله معینی را با داستان حفظ کنم.»

ریو در ادامه توضیح داد که از داستان فرار دیپلمات‌های کره جنوبی و شمالی در موگادیشو که پر از ضربه‌های احساسی، شخصیت‌های جذاب و حتی صحنه‌های جنگی چشم‌نواز است، هیجان‌زده شده است، که سکانس‌های جنگی خیره‌کننده درست مانند جزیره ناو جنگی بود.

اما این‌بار به جای به تصویر کشیدن هر صحنه و لحظه دراماتیک، ریو رویکرد متفاوتی را در پیش گرفت و بر احساسات شخصیت‌هایی که در معرض خطر شدید در بطن داستان قرار داشتند، پرداخت.

ریو تأکید کرد: «برای من سخت بود که تمام اطلاعاتی را که از حادثه دارم، در یک فیلم 120 دقیقه‌ای بگنجانم. من سعی کردم به جای بیان یک داستان بزرگ، مانند رابطه بین یک دولت و مردمش، از انتخاب‌های مردم در یک موقعیت ناامیدکننده روایت بسازم.»

در فیلم، زمانی که سفارت کره شمالی از سوی آشوب‌گران مورد حمله قرار می‌گیرد، ریم یونگ سو (هو جون هو)، سفیر کره شمالی، در زمان وضعیت اضطراری از همتای کره جنوبی خود هان شین سونگ (کیم یون سوک) کمک می‌طلبد و همراه دیگر مقامات و خانواده‌هایشان در سفارت کره جنوبی پناه می‌گیرند.

ریو درباره چنین ویژگی‌های فرار از موگادیشو توضیح داد که از به تصویر کشیدن هر لحظه تلخ جنگ داخلی یا حملات متعدد علیه سفارت کره شمالی خودداری کرده است، زیرا نمی‌خواست از صحنه‌های تحریک‌آمیز بیش ازحد بهره بجوید.

«این مهم است که به تماشاگران کمک کنیم که هم بدبختی ناشی از جنگ داخلی در سومالی را تجربه کنند و هم تلاش‌های افراد در سفارت کره را احساس کنند. این فیلم نمایش‌های بصری زیادی دارد. چیزی که نیاز داشتم، حذف یک‌سری از نکات بود که به تعادل داستان آسیب می‌رساند.»

بااین‌حال، ریو اعتراف کرد که باید یک چیز را به سکانس‌های اوج تعقیب ماشین (در پایان فیلم) اضافه می‌کرد، زیرا واقعیت آن‌قدر دراماتیک بود که نمی‌توانست آن را بازگو کند.

دیپلمات‌های کره شمالی و جنوبی قبل از رفتن به سفارت ایتالیا که یک هواپیمای نجات را برای آن‌ها آماده کرده بودند، با چهار اتومبیل ضدگلوله همراه با کتاب و کیسه‌های شن، زیر رگبار تیر، در خیابان‌های موگادیشو که کارزار جنگ بود، به حرکت درمی‌آیند. ماشین‌های ضدگلوله به گروه کمک می‌کنند که به مقصد برسند و تنها یکی از آن‌ها از بین می‌رود، که در واقعیت چنین چیزی نامحتمل به نظر می‌آید.

ریو توضیح داد: «در واقعیت، آن‌ها خودروهای عادی سوار شدند که ضدگلوله نبود، اما فقط یک نفر از گروه خود را از دست دادند. این غیرقابل باور است. واقعیت از هر فیلمی دراماتیک‌تر و نمایشی‌تر است. بنابراین من مجبور شدم واقعیت را تغییر دهم، زیرا باید تماشاگرانی را که حقیقت را نمی‌دانند، قانع کنم.»

فرار از موگادیشو تماشاگران کره‌ای را به خود جذب کرده و به پربیننده‌ترین فیلم کره‌ای سال ۲۰۲۱ تبدیل شده است. ریو از مردم تشکر کرد که به سالن‌های سینما آمدند و نقدهای مثبتی درباره فیلم نوشتند.

 

منبع: خبرگزاری یونهاپ و روزنامه کوریاجونگ

مرجع مقاله